صورتى كه كشف خلافْ در وقت باشد - و يا قضاء - در صورتى كه كشف خلاف در خارج از وقت باشد - نماييم . بنابراين موضوع بحث ما در بحث دوّم ، امر واقعى ثانوى و امر ظاهرى است . و امر واقعى اوّلى در اينجا مورد بحث قرار نمىگيرد . در نتيجه يك فرق بين مقام اوّل و مقام دوّم در اين شد كه در مقام اوّل ، هر سه قسم امر دخالت دارند ولى در مقام دوّم ، فقط امر واقعى ثانوى و امر ظاهرى دخالت دارند . فرق ديگرى كه در اينجا مطرح است - و ما در ابتداى بحث به آن اشاره كرديم - اين است كه بحث ما در مقام اوّل ، يك بحث عقلى محض است و هيچ ارتباطى به عالم لفظ و مفاد ادلّه ندارد . مولا گفته است : « أقيموا الصلاة مع الوضوء » و ما هم نماز را با وضو و همهء شرايط خوانديم ، چه كسى در اينجا مىتواند داوريت و حاكميت داشته باشد ؟ چيزى غير از عقل در اينجا مطرح نيست . عقل است كه بايد حكم كند كه اگر مولا به من گفت : « أقم الصلاة مع الوضوء » و من هم نماز با وضو را اقامه كردم ، آيا مجزى است يا نه ؟ اين مطلب ، اختصاصى به شرعيات ندارد ، در باب موالى عرفيه نيز به‌همين‌صورت است اگر مولا به عبدش گفت : « يك ليوان آب بياور » و عبد هم اين كار را انجام داد ، مجزى بودن و اينكه تكرار لازم ندارد ، مسأله‌اى عقلى است . عقل بايد در اينجا حكم كند كه اين عمل تو - با اينكه مأمور به ، منطبق برآن است - مجزى است يا نه ؟ اينجا پاى لفظ و دليل لفظى در ميان نيست . در ما نحن فيه ، نسبت به امر واقعى ثانوى و امر ظاهرى هم همين‌طور است . مولا گفته است : « إذا كنت فاقداً للماء صلّ مع التيمم » و من فاقد الماء بودم و نماز با تيمّم را با همان كيفيتى كه مورد نظر مولا بود انجام دادم . در اينجا مجزى بودن يا مجزى نبودن ، ارتباطى به لفظ ندارد و تنها حاكم و داور در اين مسئله عقل است . در امر ظاهرى هم همين‌طور است . به ذهن كسى نرود كه مقام اوّل بحث ، در حقيقتْ همان مسألهء مرّه و تكرار است